Gia đình

Mục đích, ý nghĩa của Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình

Cập nhật: 11:30 30/07/2019

Gia đình đã tồn tại và phát triển cả ngàn đời. Cứ tưởng thiết chế này tự điều chỉnh và phát triển bền vững mãi mãi. Song, không phải thế! Trong thời đại công nghệ và hội nhập quốc tế, cần sự hướng dẫn có tính khoa học.

  
 
Gia đình hạnh phúc. Ảnh minh họa         
 
Bộ tiêu chí đặt cơ sở cho sự phát triển bền vững trong hội nhập
 
Việt Nam đổi mới, phát triển hơn 30 năm qua. Những thành tựu kinh tế - xã hội đạt được cho phép người Việt Nam cải thiện đời sống vật chất và tinh thần. Lúc này trong sinh hoạt gia đình, cộng đồng, xã hội xuất hiện nhiều yếu tố mới tác động đến nhận thức của mọi người. Trong nhiều trường hợp, chúng làm thay đổi hành vi, cách ứng xử của con người; có những thay đổi tốt, có những thay đổi không tốt. Nhận rõ điều này, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã kịp thời xây dựng Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình.
 
Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình là thành quả nghiên cứu, khảo sát, đúc kết kinh nghiệm của nhiều nhà khoa học. Trên cơ sở này, các nhà khoa học đã đề ra những nguyên tắc ứng xử trong gia đình trong điều kiện mới - khi Việt Nam hội nhập sâu rộng với thế giới. Khi hội nhập và phát triển, các loại hình gia đình cũng thay đổi, xuất hiện một số loại hình gia đình mới. Ví dụ, gia đình có yếu tố nước ngoài (vợ hoặc chồng là người ngoại quốc) tăng lên nhanh chóng. Để giá trị của các nền văn hóa khác nhau phát huy được những ưu điểm của mình trong sinh hoạt gia đình trên cơ sở giá trị gia đình truyền thống Việt Nam, người ta cần tuân thủ một số quy tắc. Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình đáp ứng điều này.
 
Không chỉ với loại hình gia đình mới, mà các loại hình gia đình truyền thống cũng cần đến Bộ tiêu chí ứng xử vì cách sống, cách sinh hoạt của thế hệ con cháu đã có những đổi khác so với thế hệ ông bà, cha mẹ. Do vậy, Bộ tiêu chí đã khắc họa một cách cụ thể và sinh động các mối quan hệ với những phẩm chất quan trọng nhất.

 
Vấn đề ứng xử giữa con người với nhau luôn luôn mang vẻ đẹp văn hóa. Ảnh minh họa
 
Càng cụ thể, càng dễ “ngấm”, dễ thực hiện
 
Mục đích tổng thể của Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình là bảo đảm cho Việt Nam có một vị thế đáng trân trọng trong cộng đồng quốc tế; con người Việt Nam có cơ hội phát huy những phẩm chất tốt đẹp của mình trong học tập, lao động ở bất cứ đâu, trong nước cũng như ngoài nước. Do vậy, Bộ tiêu chí đã đưa ra những yêu cầu cụ thể trong các mối quan hệ cụ thể đối với các thành viên trong gia đình. Điều này giúp cho tất cả các thành viên luôn luôn ý thức được vai trò của mình và lúc nào cũng hành động dựa vào những phẩm chất có tính nguyên tắc là tôn trọng, bình đẳng, yêu thương, chia sẻ.
 
Sau những nguyên tắc chung là những điều có tính đặc thù giữa các thành viên. Giữa vợ và chồng thì phẩm chất chung thủy, nghĩa tình là quan trọng nhất; giữa cha mẹ với con, ông bà với cháu thì những phẩm chất gương mẫu, yêu thương được đặt lên hàng đầu; giữa con với cha mẹ, cháu với ông bà thì các phẩm chất hiếu thảo, lễ phép được đánh giá cao nhất; giữa các anh, chị, em thì những phẩm chất hòa thuận, chia sẻ được coi trọng.
 
Những ai đã đọc, hoặc được nghe về nội dung Bộ tiêu chí sẽ thấy thú vị với cách chỉ rõ những phẩm chất cơ bản trong từng mối quan hệ của các đối tượng. Nội dung Bộ tiêu chí đã chỉ ra rất cụ thể nên mọi người cảm thấy dễ hiểu, dễ “ngấm”. Một khi đã ngấm rồi thì người ta thực hiện chúng một cách tự giác và xem như đây là điều cần phải làm trong mỗi gia đình.
 
Thật ra, phải coi việc ứng xử văn hóa trong gia đình như một tiền đề trong toán học; nghĩa là ở đây mọi thứ được coi là luôn luôn đúng là không thể và không cần phải chứng minh.
 
Bộ tiêu chí có ý nghĩa lớn hơn một văn bản có tính pháp quy
 
Vấn đề ứng xử giữa con người với nhau luôn luôn mang vẻ đẹp văn hóa. Nếu ai nhớ, thuộc hết nội dung Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình, chúng ta sẽ thấy những vẻ đẹp văn hóa trong các mối quan hệ giữ các thành viên ngời sáng ở đây. Khi mọi người đã lĩnh hội được mục đích, yêu cầu của Bộ tiêu chí, họ sẽ thực hiện nghiêm túc, vì ở đây chứa đựng những giá trị của các mối quan hệ. Đó là tình nghĩa vợ chồng của hai con người xa lạ trở nên thân thiết; sự thiêng liêng của quan hệ huyết thống giữa cha mẹ, con cái, anh em; sự sâu sắc, thánh thiện của những số phận được gắn bó trong một gia đình. Những vẻ đẹp này không có hình dạng, không có màu sắc những lại rõ ràng, cụ thể đối với những người gắn bó với gia đình.
 
Thật ra, phải coi việc ứng xử văn hóa trong gia đình như một tiền đề trong toán học; nghĩa là ở đây mọi thứ được coi là luôn luôn đúng là không thể và không cần phải chứng minh. Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình đặt nền móng cho điều này nên nó có giá trị lớn hơn một văn bản pháp quy. Ý nghĩa của nó sẽ rất lớn khi chúng ta thấy những giá trị truyền thống của gia đình Việt Nam được khẳng định, được phát huy trong thời hội nhập và được xem là giá trị phổ quát.
 
Để Bộ tiêu chí phát huy giá trị của nó, các địa phương cần phổ biến nội dung tới các gia đình. Khi biết, khi hiểu những giá trị của Bộ tiêu chí thì việc thực hiện không có gì là khó khăn cả.

Nguyên Hồ/TC GĐ&TE


Các tin khác:

Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.m.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.